ทำไมผมถึงเรียนรู้ที่จะใช้ Terminal พอใช้เป็นแล้ว ชีวิตผมง่ายขึ้นเยอะ

ผมจำได้ว่าตอนเริ่มทำเว็บใหม่ๆ Terminal คือสิ่งที่ผมพยายามหลีกเลี่ยงที่สุด ด้วยความที่ผมไม่ได้เรียนสายคอมมาด้วย ทำให้ผมไม่รู้สึกคุ้นเคยกับมันเลย จอดำ ตัวหนังสือสีเขียวหรือขาว ไม่มีปุ่มให้คลิก ไม่มี icon ให้ดู ดูน่ากลัวกว่าโปรแกรมอื่นๆ ที่ใช้อยู่มาก ตอนนั้นผมคิดว่าทุกอย่างทำผ่าน GUI (โปรแกรมที่มีหน้าตาให้คลิกเมาส์) ได้อยู่แล้ว ทำไมต้องไปยุ่งกับอะไรที่ดูซับซ้อนแบบนั้น

แต่พอมาถึงจุดที่ต้องดูแล server เอง ต้อง migrate WordPress ข้าม Droplet ต้องจัดการ Git สำหรับโปรเจกต์ที่มีหลายคนทำพร้อมกัน ความคิดนั้นเปลี่ยนไปเลยครับ

จุดเปลี่ยนที่ทำให้เลิกกลัว

ตอนนั้นผมจำเป็นต้องย้ายเซอเวอร์ให้กับลูกค้า 10 เว็บ

ถ้าทำผ่าน GUI ต้องเปิด phpMyAdmin, รอ page load, กด export, เลือก option ต่างๆ, รอ download ไฟล์ที่บางทีใหญ่จนรอนาน จะย้ายผ่าน plugin ฟรีก็ไม่ได้ เพราะขนาดมันเกิน (งกนั่นแหล่ะ)

ผมเลยลองหาข้อมูลว่าทำยังไงให้ทำได้เร็วๆ บ้าง และไม่เสียเงิน ซึ่งมีแต่คนแนะนำว่าทำผ่าน Terminal สิ ทำให้ผมเริ่มคิดว่าจำเป็นต้องเรียนรู้เรื่องการใช้ Terminal แล้ว

ซึ่งการย้ายเซอร์เวอร์เนี่ย เอาแค่ step backup database ใช้แค่คำสั่งเดียว

mysqldump -u user -p database_name > backup.sql

พิมพ์ครั้งเดียว รอไม่กี่วินาที ได้ไฟล์ backup ครบ ไม่ต้องคลิกผ่านหน้าไหนเลย

ตอนนั้นผมรู้สึกว่า เฮ้ย ทำไมมันเร็วจังวะนั่น

สิ่งที่เปลี่ยนไปจริงๆ ไม่ใช่แค่ความเร็ว

ถ้าจะบอกว่า Terminal ดีเพราะเร็วกว่า GUI อย่างเดียว ผมว่ามันไม่ใช่ประเด็นหลัก

สิ่งที่เปลี่ยนไปจริงๆ คือความสามารถในการทำงานที่ GUI ทำไม่ได้เลย หรือทำได้แต่ยากมาก

ตอนต้องย้ายไฟล์เว็บทั้งหมดข้าม server ผมใช้ rsync คำสั่งเดียวที่ sync ไฟล์เป็นพันไฟล์ไปยัง server ใหม่ โดยเช็คด้วยว่าไฟล์ไหนเปลี่ยนไปแล้วบ้าง ไม่ต้องโยกซ้ำทั้งหมดทุกครั้ง ถ้าจะทำแบบนี้ผ่าน FTP client มันทำไม่ได้เลยในระดับเดียวกัน

ตอนต้องเช็คว่า process ไหนกิน CPU เยอะผิดปกติบน server ผมใช้ top แล้วเห็นทุกอย่างที่กำลังรันอยู่แบบ real-time ทันที ไม่ต้องเปิด monitoring tool แยกที่ต้อง setup เพิ่ม

ไม่ใช่แค่ทำเร็วกว่า มันทำสิ่งที่ก่อนหน้านี้ผมไม่รู้ด้วยซ้ำว่าทำแบบนี้ได้

Terminal ทำให้ผมเข้าใจว่าระบบทำงานยังไงจริงๆ

อีกอย่างที่ผมไม่คาดคิดมาก่อนคือ พอใช้ Terminal บ่อยขึ้น ผมเริ่มเข้าใจว่าคอมพิวเตอร์และ server มันทำงานยังไงจริงๆ มากกว่าตอนที่ใช้แต่ GUI

ตอนใช้ GUI ล้วนๆ ผมรู้แค่ว่ากดปุ่มนี้แล้วจะเกิดอะไรขึ้น แต่ไม่รู้ว่าข้างหลังมันทำอะไรกันแน่

ตอนเริ่มพิมพ์คำสั่งเอง ผมต้องเข้าใจว่า path คืออะไร, permission คืออะไร, process คืออะไร เพราะ Terminal ไม่ได้ซ่อนอะไรไว้ มันบอกตรงๆ ว่ากำลังทำอะไรอยู่

ความเข้าใจนี้กลับมาช่วยตอนแก้บัคหรือ troubleshoot ปัญหาด้วย เพราะพอรู้ว่าระบบทำงานยังไงจริงๆ การหาว่าอะไรผิดพลาดก็เร็วขึ้นตามไปด้วย

ไม่ได้บอกว่า GUI ไม่ดี

ผมไม่ได้จะบอกว่าทุกอย่างต้องทำผ่าน Terminal เท่านั้น GUI ก็ยังมีที่ของมัน บางงานที่ visual จัดการง่ายกว่า เช่น แก้ design หรือดู layout การใช้ GUI ก็ยังเหมาะกว่าอยู่

แต่สำหรับงานที่เกี่ยวกับ server, file management ปริมาณมาก, หรือ automation ที่ต้องทำซ้ำๆ Terminal ทำให้ผมทำงานได้เร็วขึ้นและเข้าใจสิ่งที่ทำอยู่มากขึ้นจริงๆ